Gizli Narsist Kişilik: Sessiz Egonun Tehlikeli Gölgesi

Açık narsistlerle birtakım farklılıkları olan gizli narsistler, utangaçlık maskesi altında yatırılmış bir egoya ve kurban psikolojisine sahiptir.

Gizli Narsist Kişilik Özellikleri

Gizli narsist dışarıya karşı ve içe kapanık görünür. Fakat aslında başkaları tarafından onaylanmaya oldukça fazla ihtiyaç duyarlar. Gizli narsist kişilik özellikleri genel hatlarıyla şu şekildedir:

• Eleştirilere karşı oldukça hassastırlar. Kendilerine yapılan eleştiriyi kişisel bir saldırı olarak düşünürler. Bu nedenle genellikle içlerine kapanma eğilimindedirler.
• Dışarıdan özgüvensiz görünmezler. Fakat özsaygıları kırılgandır. Özellikle kendilerine eleştiri yapıldığında bu duruma içerlerler.
• Çoğunlukla kendilerini mağdur hissetme eğilimindedirler. Başkalarını kontrol altında tutmak adına mağduriyetlerini kullanırlar.
• Dışarıdan empatik gibi görünseler bile temelde yüzeysel bir empatiye sahiptirler.
• İnsanları hızlı bir şekilde idealize ederler. Herhangi bir hayal kırıklığı yaşamaları halinde ise idealize ettikleri kişileri değersizleştirirler.

P. J. Watson’un da yazarları arasında yer aldığı bir akademik çalışmada, gizli narsistlerde empati eksikliğinin belirgin olduğu ifade edilmiştir. Araştırmada, narsistik eğilimlerin empati becerisiyle ters orantılı seyrettiği vurgulanmakta; bu durumun özellikle gizli narsistlerde daha yoğun bir şekilde gözlemlendiği belirtilmektedir.

Gizli narsistlerin kişilik özellikleriyle ilgili günümüz dünyasından çok belirgin bir örnek vermek mümkündür. Ali, sosyal medyada sıklıkla paylaşımlarda bulunan bir kişidir. Yaptığı bir paylaşım yeterli oranda beğeni almadığında morali bozulur. Arkadaşları moralinin neden bozuk olduğunu sorduğunda konunun önemsiz olduğunu belirtmekle birlikte aslında içten içe konuyu çok fazla derinleştirir ve önemser.

Utangaçlık Maskesi Altında Yatırılmış Ego

Gizli narsist kişilik özelliklerine sahip bireylerde dışarıdan utangaçlık ve kırılganlık oldukça bariz bir şekilde kendisini belli eder. Dışarıdan bu şekilde görünün gizli narsistlerin aslında utangaçlık maskesi altında gizlenmiş egoları bulunur. Yaptıkları her işte onay bekleyen gizli narsistler, kendilerini diğer insanlardan daha üstün görür. 

Pasif-Agresif Tutum ve Kurban Psikolojisi

Gizli narsistlerin belirgin özelliklerinden bir tanesi, kesinlikle kimseyle doğrudan çatışmamalarıdır. Genellikle kendileri için olumsuz herhangi bir durumda kinayeli konuşmalarda bulunur ve alınganlık gösterirler. Hatta çoğunlukla bir şey söylemezler, susarlar. Bu durum, karşı tarafın kendisini suçlu hissetmesine neden olur. Gizli narsistlerde kurban psikolojisi kendisini açıkça belli eder.

Gizli Narsist ile Açık Narsist Arasındaki Temel Farklar

Gizli narsist ile açık narsist arasında birçok konuda farklılıklar bulunur. Her iki durumda da benzer bir motivasyon bulunsa da davranış biçimleri ikisinde farklılık gösterir. Gizli narsistler görünüşte son derece alçakgönüllüdür. Fakat derinlere bakıldığında büyüklenme halinin çok daha belirgin olduğunu gözlemlemek mümkündür. Açık narsistler ise kendilerinin diğer insanlardan üstün olduğunu açıkça belli eden davranış kalıplarını kullanır. Ayrıca gizli narsistler ve açık narsistler arasında duygusal manipülasyon şekilleri de farklılık gösterir.

Görünüşte Alçakgönüllülük, Derinde Büyüklenme

Açık narsistler güzellikleri, başarıları ya da zekaları hakkında konuşmaktan çekinmez. Gizli narsistlerde ise durum tam tersidir. Gizli narsistler çok daha utangaç ve içe dönük görünür. Fakat gizliden gizliye başarıları ve zekaları ya da güzellikleri hakkında övülmek ister. Hem gizli hem de açık narsistler kendi benliklerini olağanüstü görür. Tek fark açık narsistlerin bunu açıkça ifade etmeleri, gizli narsistlerin ise ifade etmemesidir.

Elsa F. Ronningstam tarafından yazılan bir makalede narsist kişilik özellikleri ile ilgili klinik ve kavramsal analizler yapılmıştır. Makalede gizli narsistlerin değersizlik hissi ile boğuşurken bu hissi “anlaşılmamış özel kişiler” duygusuyla telafi ettikleri ifade edilmiştir.  

Duygusal Manipülasyon Şekilleri

Gizli narsistlerle açık narsistler arasında duygusal manipülasyon stratejileri konusunda birtakım farklılıklar gözlemlenir. Açık narsistler karşısındaki kişiyi ilk olarak açıkça över. Ardından küçümseyerek kişinin kendisini değersiz hissetmesine neden olur. Gizli narsistler ise bunları tamamen sessiz bir şekilde yapar. İlk olarak idealize eder, ardından geri çekilir. Açık narsistler, suçluluk yaratma manipülasyonuna nadiren başvurur. Gizli narsistler ise bunu sıklıkla kullanır. Son olarak açık narsistler agresif olabilir, öfkelerini doğrudan belli edebilir. Bununla birlikte gizli narsistler karşısındaki kişiyi sessiz kalarak cezalandırır.

Gizli Narsist Davranışların İlişkilere Etkisi

Gizli narsist davranış kalıpları aile içi ilişkiler ve ikili ilişkilere doğrudan etkide bulunur. İlişkilerde açık talepte bulunmayan gizli narsistler, sessizlik ve alınganlık ile karşısındaki kişiyi suçlu hissettirir. Bu davranış biçimi sessiz şantajdır. Bir çift, bir akşam arkadaşlarıyla birlikte yemeğe çıkmış olsun. Gizli narsist partner, hiçbir şey olmadığını söyler ve içine kapanır. Ardından partnerine günlerce mesafeli davranır. Sessiz kalarak karşı tarafın pişmanlık duymasına neden olur. Bu ise duyguları ele alma yöntemidir.

Gizli narsistlerin kendilerini sürekli mağdur gösterme davranış biçimini kullandığı da bilinir. Her çatışmada kendilerinin incinen ve anlaşılmayan kişi olarak gösterir. Böylelikle kişilerarası güç dengelerini kendi lehine çevirir.

Sessiz Şantaj: Suçlulukla Kontrol Etme Mekanizması

Gizli narsist sevgili ya da eş, sessiz şantaj yöntemine sıklıkla başvurur. Herhangi bir çatışma halinde karşısındaki kişiye açıkça öfkesini belli etmez. Bunun yerine sessiz kalır ya da alınganlık gösterir. Bu davranış biçimi, partnerin kendisini suçlu hissetmesine sebebiyet verir.

Kendini Sürekli Mağdur Gösterme Eğilimi

Gizli narsist kendisini sürekli mağdur gösterme eğilimindedir. Yaşadıkları her çatışmada mağduriyet algısı yaratan gizli narsistler, anlaşılmayan ve dışlanan kişi konumunda olduklarını düşünürler. Oluşturdukları mağduriyet algısı, kişilerarası güç dengelerini kendi lehine çevirmenin bir yoludur.

Gizli Narsist Erkek ve Kadın Profilleri

Gizli narsistlerde erkek ve kadın profillerinde çeşitli davranış ve düşünce kalıpları ön plana çıkar. Gizli narsistte erkek ve kadın profili genellikle sessizdir. Erkek profilinde içine kapanıklık baskındır. Kadın profilinde ise kırılganlık ön plana çıkar. Hem kadın hem de erkek profili eleştiriden hoşlanmaz. Kendisine yapılan eleştirilere karşı hassasiyet gösterir.

Cinsiyete Göre Davranış Biçimleri

Gizli narsist kişilik özelliklerinde cinsiyete göre farklı davranış kalıpları ön plana çıkar. Erkek profilinde sessizlik ve içine kapanıklık kendisini belli eder. Özgüvensiz gibi görünen erkek gizli narsistler aslında içten içe üstünlük fikrine sahiptir. Eleştiriden hızlı bir şekilde alınmakla birlikte bunu doğrudan belli etmez. Kendilerinin anlaşılmayan bir kişilik olduğunu düşünür. Gizli narsist baba, eş ya da sevgili; herhangi bir çatışma durumunda duygusal olarak geri çekilir.

Gizli narsisizm kadınlarda da benzer bir şekilde ilerler. Dışarıdan duyarlı bir görünüm sergileyen kadın profili, aslında üstünlük kurma ve takdir görme çabası içindedir. Sessiz kalma ve gözyaşı gibi davranış kalıpları sıklıkla gözlemlenir. Fedakar ama takdir edilmeyen bir karaktere bürünen kadın, herkes için çabaladığını fakat kıymetinin bilinmediğini vurgulayan cümleler kullanır.

İş Hayatında, Ailede ve Romantik İlişkilerde Yansımaları

Gizli narsist kişilik özellikleri iş hayatında, ailede ve romantik ilişkilerde birtakım yansımalara sahiptir. Gizli narsisizm gösteren erkeklerde sessiz baskı ön plana çıkar. Çocuklara karşı pasif-agresif davranışlar ön plana çıkabilir. Kadınlarda ise aile bireylerine karşı sık sık küsme davranışının uygulandığını söylemek mümkündür.

İş hayatında erkek profili takdir edilmediğinde çok daha az verimlilikle çalışmaya başlar. Genellikle sorumluluk almaktan kaçınır. Başarısız olanı küçümseyebilir. Kadın profili ise uyumlu gibi görünür. Takdir edilmediğinde anlaşılmamış olduğuna dair tepkiler verir. Geri bildirim durumunda savunmaya geçmeye başlar.

Gizli narsist bir çalışan, takım içinde kendi fikirlerini söylemekten çekinebilir. Fakat başkasının önerisinin uygulanması, gizli narsistin bu duruma içerlemesine ve kendi fikirlerinin hep geri planda kalıyor olduğunu ifade etmesine neden olabilir. Bu durum, gizli narsistlerin dışarıdan kırılgan, içeriden ise fark edilme karakterine sahip olduklarının güzel bir örneğidir.